Articulus I
Whether Shamefacedness Is a Virtue?
Arg. 1 Objection 1
Ad primum sic proceditur. Videtur quod verecundia sit virtus. Esse enim in medio secundum determinationem rationis est proprium virtutis, ut patet ex definitione virtutis quae ponitur in II Ethic. Sed verecundia consistit in tali medio, ut patet per philosophum, in II Ethic. Ergo verecundia est virtus.
It seems that shamefacedness is a virtue. For it is proper to a virtue "to observe the mean as fixed by reason": this is clear from the definition of virtue given in Ethic. ii, 6. Now shamefacedness observes the mean in this way, as the Philosopher observes (Ethic. ii, 7). Therefore shamefacedness is a virtue.
Arg. 2 Objection 2
Praeterea, omne laudabile vel est virtus, vel ad virtutem pertinet. Sed verecundia est quiddam laudabile. Non est autem pars alicuius virtutis. Non enim est pars prudentiae, quia non est in ratione, sed in appetitu. Neque etiam est pars iustitiae, quia verecundia passionem quandam importat, iustitia autem non est circa passiones. Similiter etiam non est pars fortitudinis, quia ad fortitudinem pertinet persistere et aggredi, ad verecundiam autem refugere aliquid. Neque etiam est pars temperantiae, quia temperantia est circa concupiscentias, verecundia autem est timor quidam, ut patet per philosophum, in IV Ethic., et per Damascenum, in II libro. Ergo relinquitur quod verecundia sit virtus.
Further, whatever is praiseworthy is either a virtue or something connected with virtue. Now shamefacedness is praiseworthy. But it is not part of a virtue. For it is not a part of prudence, since it is not in the reason but in the appetite; nor is it a part of justice. Since shamefacedness implies a certain passion, whereas justice is not about the passions; nor again is it a part of fortitude, because it belongs to fortitude to be persistent and aggressive, while it belongs to shamefacedness to recoil from something; nor lastly is it a part of temperance, since the latter is about desires, whereas shamefacedness is a kind of fear according as the Philosopher states (Ethic. iv, 9) and Damascene (De Fide Orth. ii, 15). Hence it follows that shamefacedness is a virtue.
Arg. 3 Objection 3
Praeterea, honestum cum virtute convertitur, ut patet per Tullium, in I de Offic. Sed verecundia est quaedam pars honestatis, dicit enim Ambrosius, in I de Offic., quod verecundia socia ac familiaris est mentis placiditati, proterviam fugitans, ab omni luxu aliena, sobrietatem diligit, et honestatem fovet, et decorem requirit. Ergo verecundia est virtus.
Further, the honest and the virtuous are convertible according to Tully (De Offic. i, 27). Now shamefacedness is a part of honesty: for Ambrose says (De Offic. i, 43) that "shamefacedness is the companion and familiar of the restful mind, averse to wantonness, a stranger to any kind of excess, the friend of sobriety and the support of what is honest, a seeker after the beautiful." Therefore shamefacedness is a virtue.
Arg. 4 Objection 4
Praeterea, omne vitium opponitur alicui virtuti. Sed quaedam vitia opponuntur verecundiae, scilicet inverecundia et inordinatus stupor. Ergo verecundia est virtus.
Further, every vice is opposed to a virtue. Now certain vices are opposed to shamefacedness, namely shamelessness and inordinate prudery. Therefore shamefacedness is a virtue.
Arg. 5 Objection 5
Praeterea, ex actibus similes habitus generantur, ut dicitur in II Ethic. Sed verecundia importat actum laudabilem. Ergo ex multis talibus actibus causatur habitus. Sed habitus laudabilium operum est virtus, ut patet per philosophum, in I Ethic. Ergo verecundia est virtus.
Further, "like acts beget like habits," according to Ethic. ii, 1. Now shamefacedness implies a praiseworthy act; wherefore from many such acts a habit results. But a habit of praiseworthy deeds is a virtue, according to the Philosopher (Ethic. i, 12). Therefore shamefacedness is a virtue.
Sed contra On the contrary
Sed contra est quod philosophus, in II et IV Ethic., dicit verecundiam non esse virtutem.
On the contrary, The Philosopher says (Ethic. ii, 7; iv, 9) that shamefacedness is not a virtue.
Respondeo I answer that
Respondeo dicendum quod virtus dupliciter accipitur, proprie scilicet, et communiter. Proprie quidem virtus perfectio quaedam est, ut dicitur in VII Physic. Et ideo omne illud quod repugnat perfectioni, etiam si sit bonum, deficit a ratione virtutis. Verecundia autem repugnat perfectioni. Est enim timor alicuius turpis, quod scilicet est exprobrabile, unde Damascenus dicit quod verecundia est timor de turpi actu. Sicut autem spes est de bono possibili et arduo, ita etiam timor est de malo possibili et arduo, ut supra habitum est, cum de passionibus ageretur. Ille autem qui est perfectus secundum habitum virtutis, non apprehendit aliquod exprobrabile et turpe ad faciendum ut possibile et arduum, idest difficile ad vitandum, neque etiam actu facit aliquid turpe, unde opprobrium timeat. Unde verecundia, proprie loquendo, non est virtus, deficit enim a perfectione virtutis. Communiter autem virtus dicitur omne quod est bonum et laudabile in humanis actibus vel passionibus. Et secundum hoc, verecundia quandoque dicitur virtus, cum sit quaedam laudabilis passio.
I answer that, Virtue is taken in two ways, in a strict sense and in a broad sense. Taken strictly virtue is a perfection, as stated in Phys. vii, 17, 18. Wherefore anything that is inconsistent with perfection, though it be good, falls short of the notion of virtue. Now shamefacedness is inconsistent with perfection, because it is the fear of something base, namely of that which is disgraceful. Hence Damascene says (De Fide Orth. ii, 15) that "shamefacedness is fear of a base action." Now just as hope is about a possible and difficult good, so is fear about a possible and arduous evil, as stated above (I-II, Q. 40, A. 1; Q. 41, A. 2; Q. 42, A. 3), when we were treating of the passions. But one who is perfect as to a virtuous habit, does not apprehend that which would be disgraceful and base to do, as being possible and arduous, that is to say difficult for him to avoid; nor does he actually do anything base, so as to be in fear of disgrace. Therefore shamefacedness, properly speaking, is not a virtue, since it falls short of the perfection of virtue.
Taken, however, in a broad sense virtue denotes whatever is good and praiseworthy in human acts or passions; and in this way shamefacedness is sometimes called a virtue, since it is a praiseworthy passion.
Ad 1 Reply to Objection 1
Ad primum ergo dicendum quod esse in medio non sufficit ad rationem virtutis, quamvis sit una particula posita in virtutis definitione, sed requiritur ulterius quod sit habitus electivus, idest ex electione operans. Verecundia autem non nominat habitum, sed passionem. Neque motus eius est ex electione, sed ex impetu quodam passionis. Unde deficit a ratione virtutis.
Observing the mean is not sufficient for the notion of virtue, although it is one of the conditions included in virtue's definition: but it is requisite, in addition to this, that it be "an elective habit," that is to say, operating from choice. Now shamefacedness denotes, not a habit but a passion, nor does its movement result from choice, but from an impulse of passion. Hence it falls short of the notion of virtue.
Ad 2 Reply to Objection 2
Ad secundum dicendum quod, sicut dictum est, verecundia est timor turpitudinis et exprobrationis. Dictum est autem supra quod vitium intemperantiae est turpissimum et maxime exprobrabile. Et ideo verecundia principalius pertinet ad temperantiam quam ad aliquam aliam virtutem, ratione motivi, quod est turpe, non autem secundum speciem passionis, quae est timor. Secundum tamen quod vitia aliis virtutibus opposita sunt turpia et exprobrabilia, potest etiam verecundia ad alias virtutes pertinere.
As stated above, shamefacedness is fear of baseness and disgrace. Now it has been stated (Q. 142, A. 4) that the vice of intemperance is most base and disgraceful. Wherefore shamefacedness pertains more to temperance than to any other virtue, by reason of its motive cause, which is a base action though not according to the species of the passion, namely fear. Nevertheless in so far as the vices opposed to other virtues are base and disgraceful, shamefacedness may also pertain to other virtues.
Ad 3 Reply to Objection 3
Ad tertium dicendum quod verecundia fovet honestatem removendo ea quae sunt honestati contraria, non ita quod pertingat ad perfectam rationem honestatis.
Shamefacedness fosters honesty, by removing that which is contrary thereto, but not so as to attain to the perfection of honesty.
Ad 4 Reply to Objection 4
Ad quartum dicendum quod quilibet defectus causat vitium, non autem quodlibet bonum sufficit ad rationem virtutis. Et ideo non oportet quod omne illud cui directe opponitur vitium, sit virtus. Quamvis omne vitium opponatur alicui virtuti secundum suam originem. Et sic inverecundia, inquantum provenit ex nimio amore turpitudinum, opponitur temperantiae.
Every defect causes a vice, but not every good is sufficient for the notion of virtue. Consequently it does not follow that whatever is directly opposed to vice is a virtue, although every vice is opposed to a virtue, as regards its origin. Hence shamelessness, in so far as it results from excessive love of disgraceful things, is opposed to temperance.
Ad 5 Reply to Objection 5
Ad quintum dicendum quod ex multoties verecundari causatur habitus virtutis acquisitae per quam aliquis turpia vitet, de quibus est verecundia, non autem ut aliquis ulterius verecundetur. Sed ex illo habitu virtutis acquisitae sic se habet aliquis quod magis verecundaretur si materia verecundiae adesset.
Being frequently ashamed causes the habit of an acquired virtue whereby one avoids disgraceful things which are the object of shamefacedness, without continuing to be ashamed in their regard: although as a consequence of this acquired virtue, a man would be more ashamed, if confronted with the matter of shamefacedness.