Articulus I
Whether Moral Virtue Is a Passion?
Arg. 1 Objection 1
Ad primum sic proceditur. Videtur quod virtus moralis sit passio. Medium enim est eiusdem generis cum extremis. Sed virtus moralis est medium inter passiones. Ergo virtus moralis est passio.
It would seem that moral virtue is a passion. Because the mean is of the same genus as the extremes. But moral virtue is a mean between two passions. Therefore moral virtue is a passion.
Arg. 2 Objection 2
Praeterea, virtus et vitium, cum sint contraria, sunt in eodem genere. Sed quaedam passiones vitia esse dicuntur, ut invidia et ira. Ergo etiam quaedam passiones sunt virtutes.
Further, virtue and vice, being contrary to one another, are in the same genus. But some passions are reckoned to be vices, such as envy and anger. Therefore some passions are virtues.
Arg. 3 Objection 3
Praeterea, misericordia quaedam passio est, est enim tristitia de alienis malis, ut supra dictum est. Hanc autem Cicero, locutor egregius, non dubitavit appellare virtutem; ut Augustinus dicit, in IX de Civ. Dei. Ergo passio potest esse virtus moralis.
Further, pity is a passion, since it is sorrow for another's ills, as stated above (Q. 35, A. 8). Now "Cicero the renowned orator did not hesitate to call pity a virtue," as Augustine states in De Civ. Dei ix, 5. Therefore a passion may be a moral virtue.
Sed contra On the contrary
Sed contra est quod dicitur in II Ethic., quod passiones neque virtutes sunt neque malitiae.
On the contrary, It is stated in Ethic. ii, 5 that "passions are neither virtues nor vices."
Respondeo I answer that
Respondeo dicendum quod virtus moralis non potest esse passio. Et hoc patet triplici ratione. Primo quidem, quia passio est motus quidam appetitus sensitivi, ut supra dictum est. Virtus autem moralis non est motus aliquis, sed magis principium appetitivi motus, habitus quidam existens. Secundo quia passiones ex seipsis non habent rationem boni vel mali. Bonum enim vel malum hominis est secundum rationem, unde passiones, secundum se consideratae, se habent et ad bonum et ad malum, secundum quod possunt convenire rationi vel non convenire. Nihil autem tale potest esse virtus, cum virtus solum ad bonum se habeat, ut supra dictum est. Tertio quia, dato quod aliqua passio se habeat solum ad bonum, vel solum ad malum, secundum aliquem modum; tamen motus passionis, inquantum passio est, principium habet in ipso appetitu, et terminum in ratione, in cuius conformitatem appetitus tendit. Motus autem virtutis est e converso, principium habens in ratione et terminum in appetitu, secundum quod a ratione movetur. Unde in definitione virtutis moralis dicitur, in II Ethic., quod est habitus electivus in medietate consistens determinata ratione, prout sapiens determinabit.
I answer that, Moral virtue cannot be a passion. This is clear for three reasons. First, because a passion is a movement of the sensitive appetite, as stated above (Q. 22, A. 3): whereas moral virtue is not a movement, but rather a principle of the movement of the appetite, being a kind of habit. Secondly, because passions are not in themselves good or evil. For man's good or evil is something in reference to reason: wherefore the passions, considered in themselves, are referable both to good and evil, for as much as they may accord or disaccord with reason. Now nothing of this sort can be a virtue: since virtue is referable to good alone, as stated above (Q. 55, A. 3). Thirdly, because, granted that some passions are, in some way, referable to good only, or to evil only; even then the movement of passion, as passion, begins in the appetite, and ends in the reason, since the appetite tends to conformity with reason. On the other hand, the movement of virtue is the reverse, for it begins in the reason and ends in the appetite, inasmuch as the latter is moved by reason. Hence the definition of moral virtue (Ethic. ii, 6) states that it is "a habit of choosing the mean appointed by reason as a prudent man would appoint it."
Ad 1 Reply to Objection 1
Ad primum ergo dicendum quod virtus, secundum suam essentiam, non est medium inter passiones, sed secundum suum effectum, quia scilicet inter passiones medium constituit.
Virtue is a mean between passions, not by reason of its essence, but on account of its effect; because, to wit, it establishes the mean between passions.
Ad 2 Reply to Objection 2
Ad secundum dicendum quod, si vitium dicatur habitus secundum quem quis male operatur, manifestum est quod nulla passio est vitium. Si vero dicatur vitium peccatum, quod est actus vitiosus, sic nihil prohibet passionem esse vitium, et e contrario concurrere ad actum virtutis; secundum quod passio vel contrariatur rationi, vel sequitur actum rationis.
If by vice we understand a habit of doing evil deeds, it is evident that no passion is a vice. But if vice is taken to mean sin which is a vicious act, nothing hinders a passion from being a vice, or, on the other hand, from concurring in an act of virtue; in so far as a passion is either opposed to reason or in accordance with reason.
Ad 3 Reply to Objection 3
Ad tertium dicendum quod misericordia dicitur esse virtus, idest virtutis actus, secundum quod motus ille animi rationi servit, quando scilicet ita praebetur misericordia, ut iustitia conservetur, sive cum indigenti tribuitur, sive cum ignoscitur poenitenti, ut Augustinus dicit ibidem. Si tamen misericordia dicatur aliquis habitus quo homo perficitur ad rationabiliter miserendum, nihil prohibet misericordiam sic dictam esse virtutem. Et eadem est ratio de similibus passionibus.
Pity is said to be a virtue, i.e. an act of virtue, in so far as "that movement of the soul is obedient to reason"; viz. "when pity is bestowed without violating right, as when the poor are relieved, or the penitent forgiven," as Augustine says (De Civ. Dei ix, 5). But if by pity we understand a habit perfecting man so that he bestows pity reasonably, nothing hinders pity, in this sense, from being a virtue. The same applies to similar passions.